Berria.info

Pianoak batu zituen Miguel Borges eta Marta Zabaleta piano jotzaileen bizitzak. Robert Schumannen hiru obra joko dituzte gaur Txillida Lekun (Hernani), 19:00etan hasita.

Txillida Lekun arituko dira Marta Zabaleta eta Miguel Borges pianista senar-emazteak. Pianoak batu zituen beren bizitzak, eta pianoak batuko ditu gaur ere, Donostiako Musika Hamabostaldiaren barnean emango duten kontzertuan. Aitortu dute ez direla aurtengo emanaldietara azaldu ere egin, baina Hamabostaldia Gipuzkoan zehar zabaltzeko ahalegina eskertu dute.

Ume garaian, ohikoa da gurasoek beren seme-alabak musika lengoaia eta pianoa ikastera bidaltzea. Zuek ere hala hasi al zineten?

Miguel Borges: Ez daukat hain garbi. Nire aita musikaria zen, eta etxean betidanik egon da pianoa. Musika tresna hor egoteak interesa piztu zidan.

Marta Zabaleta: Nik umetan harpa jotzailea izan nahi nuen, baina gurean ere piano bat zegoen, eta azkenean horixe ikasi nuen, neure erabakiz. Legazpiko irakasle batek irakatsi zizkidan musika lengoaia eta pianoa.

Piano ikasketak egin eta ogibide bihurtu zaizue orain. Gainera, pianoaren bidez ezagutu duzue elkar. Asko zor diozue instrumentuari.

M. Z.: Beno, tarteka sufriarazi ere egiten digu [barreak]. Aspalditik bizi gara pianoarekin bat eginda, ordu asko eskaini dizkiogu. Dena den, denbora hori musikari eskainitakoa izan da, ez instrumentuari. Pianoa tresna bat da, nahi dugun musika jotzeko balio duena.

Piezetako batzuk lau eskutara jotzen dituzue. Zer sentitzen da musika tresna bat beste pertsona batekin banatzean?

M.B.: Esperientzia berezia da. Instrumentua zatitu egiten da, eta bakoitzak zati batzuen ardura hartzen du. Kontu handiz aritu behar da.

M.Z.: Alor zailena da. Bi instrumentu desberdinek osatutako emanaldi batean, biak entzuten dira ongi, tinbre desberdina dutelako. Lau eskutara jotzean, pianoaren zabalera guztia aprobetxatzen da, eta soinuak gainezka egiteko joera izaten du. Gainera, deserosoa da jotzeko: alde batean jartzen zara, besoak okertuta, eta horrek asko zailtzen du.

Gaurko emanaldian, Schumannen hiru obra ezagun joko dituzue: Fantasiazko piezak op.12, Kreisleriana op.16 eta Bilder aus osten op.66. Zer dute berezitik?

M.B.: Beno, bi ospetsuak dira, baina bestea jotzen den lehen aldia dela uste dugu...

M.Z.: Chopin eta Schumannen mendeurrena izaki, haiek omendu nahi izan ditugu. Chopinek lau eskutara jotzeko ezer interesgarririk ez duenez, baztertu egin dugu. Hala, kontzertuaren gidoia Schumannen inguruan osatu dugu osorik: lehendabizi, nik joko dut obra bat, bakarrik, autoreaz dudan ikuspuntua adierazteko. Ondoren, Miguelek beste pieza batzuk joko ditu, bere ikuspuntua zein den azaltzeko. Amaitzeko, biok joko dugu, lau eskutara. Errepikakorrak izatea saihesteko modu bat da.

Musika klasikoan, hedatuta dago konpositore ezagunen lanak jotzeko ohitura. Horren ordez, ez duzue sekula inprobisaziora jo edo zuek konposatzeko tentaziorik sentitu?

M.Z.: Nik, egia esan, ez. Alor guztiek eskatzen dute lan asko, eta hain gara perfekzionistak gure alorrean! Inprobisatzekotan, ongi inprobisatu nahi nuke, eta berdin konposatzeko orduan ere. Ezagutzen ditut piano jotzaile batzuk, konposatzea nahiago zutelako ikasteari utzi ziotenak... Mende honetan hori gertatu da: musikagilea eta interpretatzailea banandu egin dira.

M.B.: Zineman zuzendari eta aktoreekin gertatzen denaren gisakoa da. Bata ala bestea izan ohi zara, baina ez biak batera. Badaude salbuespenak, baina ez da ohikoena.

Esan ohi da musika klasikoa elitista dela, eta ez zaiola gizarteko gehiengoari interesatzen. Kontzertuetan, nabaritzen al duzue hori? Nolako entzuleak gerturatzen dira?

M.B.: Musika klasikoa ez da kirol eraikinetan jotzeko. Niretzat, zerbait indibidualistagoa da, intimoagoa...

M.Z.: Horrek zerikusi handia du publizitatearekin. Rock kontzertuetara sekulako jendetza gerturatzen da. Baina nola ez dira joango, bost hilabete lehenagotik iragartzen hasten badira? Gainerakoan, hutsik leudeke estadioak, argi daukat. Hala ere, musika klasikoa ezin da parametro berdinekin neurtu, gure emanaldiek beste konnotazio batzuk dituzte. Adinari dagokionez, berriz, era guztietako entzuleak daude. Gaur egun, musika klasikoaren munduan sartuta ez dagoen 15 urte pertsona batek, rocka, popa eta antzeko musika entzutea da errazena. Hori da heltzen zaiena, sekulako bonbardaketa dago hor. Gainera, estilo horien ezaugarriak erraz heltzen dira gazteengana: primitibotik gertu dauden doinuak dira, mezu zuzena dutenak... Adinean aurrera egin ahala, jende asko hasten da musika klasikoa entzuten. Ez da bat-bateko efektua duen musika mota, eta ez da belarrietara erraz iristen. Norberak bilatu beharreko zerbait da.

Hernaniko Txillida Lekun arituko zarete. Izan al zarete lehendik bertan? Zer moduzko akustika du?

M.Z.: Izan gara, bai, eta ez du akustika ona. Kontzertuak emateko aretoak horretarako eginak daude, eta aldea nabaritzen da. Dena den, baditu abantailak ere: tokia zoragarria da, eta Hamabostaldiak Donostiatik kanpo zabaltzeko egin duen ahalegina ere eskertzekoa da.