2009-12-10
'Slow food' mugimendua gero eta gehiago ari da hedatzen Euskal Herrian, nekazaritza ekologikoaren, produktuen kalitatearen, zuzeneko salmentaren eta produktu aukeren aniztasunaren jarraitzaileen babesean; elikagaien ñabarduren aldeko 'convivium'-ek gaur dute nazioarteko eguna.
Koloreetako otorduak
Jon Ordoñez.
DonostiaOna, garbia eta justua, horiek dira slow food mugimendua eusten duten hiru ardatzak. 1986. urtean sortu zen Italian; pixkanaka gero eta gehiago ari dira zabaltzen mundu osoan, eta gaurko nazioarteko egunerako ekitaldiak antolatu dituzte Euskal Herriko elkarteek -convivium-ak esaten diete eurek-. Ama Lurraren eguna ospatuko dute, eta mundu osoko convivium-ek ekitaldi bana egingo dute.
Barraskiloa dute euren ikur. Ez pixkanaka hedatzen ari direlako, baizik eta fast food-aren aurrean, jateko kulturari, eguneroko gastronomiari garrantzia ematen diotelako, eta horretarako denbora hartzen dutelako. «Elikagaiek onak izan behar dutela diogunean, kalitateaz ari gara, zaporeaz. Garbiak diogunean, natura errespetatuz eta ekologikoki ekoitzitakoak esan nahi dugu. Eta justuak diogunean, ekoizlearen lanarekiko bidezkoak», zehaztu du Beñat Irasuegik, Gipuzkoako Amalur slow food elkarteko kideak.
Slow food mugimendua globalizazioari aurre egiteko dauden erantzunen artean beste bat da. «Kontsumitzailea ekoizlearengana gerturatzea da gure helburua, eta modu horretan kontsumitzaileak ekoizlearen lana baloratzea, eta ekoizleak produktuaren gainean duen ardura hartzea», azaldu du Alberto Lopez de Ipiñak, Arabako taldeko kideak. Euskal Herrian Donostian sortu zen lehen slow food taldea, baina gaur egun herrialde guztietan badaude ere, nagusiena Arabakoa da.
Ona, garbia eta justua kontzeptuak slow food mugimenduaren hezurdura izanik, ekoizlearenganako gertutasunak eta produktuen zikloak osatzen dute gorputzaren azala. Nekazaritza ekologikoaren eta ekoizle txikien alde egiten du slow food-ak, eta mugimenduaren jarraitzaileek euren inguruko ekoizleei erosten dizkiete elikagaiak. Horretarako, baina, ekoizlearenganako harremana lantzen dute, nola lan egiten duen ikusi eta salneurri justu bat ordaindu ahal izateko.
«Garai batean etxe bateko diru sarreraren %40-50 erabiltzen zen janaria erosteko. Gaur egun %15-20 besterik ez. Nik nahiago dut gehiago ordaindu eta zapore gehiago duten produktuak, osasuntsuagoak eta naturarekin bat datozenak jan», dio Irasuegik.
Ekoizleari gehiago ordainduz, produktu aukera aniztasuna bultzatu nahi du slow food mugimenduak. Izan ere, produktibitatearen mesedetan, lekuan lekuko janari asko baztertu egin direla nabarmentzen dute, eta horiek berreskuratzea ezinbestekotzat jotzen dute, ez Euskal Herrian bakarrik, baita munduko beste leku batzuetan ere; horregatik bazkideek urtean ordaintzen duten kuotaren zati bat slow food mugimenduak bultzatzen duen produktibitate mota sustatzeko erabiltzen da.
Euskal Herriko slow food elkarteek hainbat ekitaldi antolatzen dituzte urte osoan. Dastaketak antolatzen dituzte, haurrekin ekoizleak bisitatzen dituzte janaria nola lantzen diuten jakin dezaten, sukaldari ezagunekin batera azokan erositako lehengaiekin hainbat errezeta lantzen dituzte eta lekuan lekuko produktuen aldeko ekitaldietan parte hartzen dute. Ez hori bakarrik, ordea. Arabakoak 186 bazkide ditu, eta, astero ekitaldi bat antolatzeaz gain, elikagai komunitateak izeneko ekimena ere jarri du abian. «Bazkide direnentzat eta bazkide ez direnentzat, elikagai jakin baten sortak erosten ditugu. Esate baterako, moxal haragia. 2005ean moxal haragia saltzen zuen abeltzain bat ezagutu genuen, baina haragia salneurri irrigarrian saldu behar izaten zuen Kataluniara eta Italiara. Orain guri saltzen digu zuzenean bere produktua, bost kiloko paketeetan, kontsumitzailearentzat eskuragarri eta ekoizlearentzat bideragarri», dio Lopez de Ipiñak.
Slow food mugimenduak Europa hegoaldean du indar gehien, baina iparraldeko slow food elkarteen artean ere elikagai komunitatearen antzeko beste ekimen batek indar handia du, Irasuegik dioenez: «Kontsumitzaileak eta ekoizleak asteko konpromiso bat hartzen dute elkarrekin, eta ekoizleak sasoiko produktuekin osatutako saski bat ematen dio kontsumitzaileari aldez aurretik adosten den prezio finko baten truke. Horrela, ekoizlearen ardura handiagotu egiten da, eta harpidetza sistema bat denez, zer landu erabaki dezake, bai produktua baita mota ere. Kontsumitzaileak bere aldetik beretzat propio landutako produktua jasotzen du, eta sasoi bakoitzean sasoikoak jaten ditu». Denborarekin ekimen hori Euskal Herrira ere ekarri nahiko lukete, eta ahalegina ere egin du EHNE sindikatuak. Pixkanaka beharko du, ordea, slowly.
@Ipar Euskal Herrian (Bizi Ona): http://hbl.typepad.com/
Araban: http://slowfoodaraba.es/
Gipuzkoan (Amalur): http://slowfood-gipuzkoa.blogspot.com/
Bizkaian: http://bilbao-bizkaia.slowfood.es/
*Nafarroako elkarteak ez du webgunerik, baina badu kontua Facebook sare sozialean
Lekeitio eta Bermeo, 'slow' mugimenduaren beste bi eredu
Slow mugimendua slow food baino gehiago da. Norberak bere denboraren kontrola izatea proposatzen du, eta denbora hori norberaren garapenean laguntzen duten aktibitateetan erabiltzea. Slow food-arekin batera Europan eta Euskal Herrian citta slow mugimenduak ordezkatzen du. Slow mugimenduarekin bat egiten duten herri eta hiriek osatzen dute. Euskal Herrian bi hiri geldo daude, Lekeitio eta Mungia, biak Bizkaian. Citta slow izateko hainbat dira bete beharreko baldintzak: hondakinen berrerabiltze eta birziklatze politika bultzatzea; lurraldea hobetzeko hirigintza politika izatea, eta ez lurraldea okupatzeko; slow food mugimenduarekin bat egiten duten produktibitatea eta kontsumoa sustatzea; lekuan lekuko produkzioa bultzatzea; biztanleen eta turisten artean abegitasuna eta bizikidetza lantzea; slow mugimendua zer den lantzea; eta 50.000 biztanle baino gutxiago izatea.
Sergio Bastard.
Sierra de Loquiz jatetxeko sukaldaria«Ezberdina da sukaldean aritzea 'slow food'-arekin»
J. Ordoñez.
Euskal Herriko beste lurraldeetan ez bezala, Nafarroan ez dago oraindik slow food talde handirik. Orain dela lau hilabete sortu zuten, eta zortzi bat kide ditu. Horietako bat da Sergio Bastard, Galdioko Sierra de Loquiz jatetxeko sukaldaria (Nafarroa). Azkenaldian hainbat sukaldaritza lehiaketa irabazi ditu, baina berarentzat sukaldaritza ez da hori bakarrik. Slow food filosofia moduan bizi du, eta mugimenduaren printzipioak bere egiten ditu Lokiz mendilerroaren magalean, Estellerrian, duen jatetxean.
Nola jakin zenuen slow food mugimenduaren berri?
Donostian izan nuen horren berri, Lus Irizarren sukaldaritza eskolan. Interesgarria iruditu zitzaidan, kontuan hartzekoa. Sukaldari moduan niretzat oso garrantzitsua da sasoiko produktuekin lan egitea; zikloak eta ekoizleak errespetatu egin behar dira, eta slow food mugimenduak horretarako bidea ematen du. Gure lurrean, gainera, horretarako aukera badago.
Sukaldari moduan, zerk erakartzen zaitu gehien?
Ekoizleengana gerturatzeko aukerak. Eta ez gerturatzea bakarrik, laguntzea baizik. Kontsumitzaileak jakin behar du ekoizleak zertan ari diren, eta hemen ekoizleen lana zein den erakusten diegu haurrei, eta landatzen ere laguntzen diegu. Pertsona eta sukaldari gisa, horrek hunkitu egiten nau.
Baina filosofia hori nola eramaten da gero jatetxe bateko mahai gainera?
Gure jatetxean baratzea ere badugu, eta jatetxeko hainbat produktu zuzenean ekoizten ditugu guk; une honetan azenarioak, borraja eta kardua ditugu, besteak beste. Produktuak ezagutu egin behar dira, eta ni pertsonalki ahalik eta osagai kimiko gutxien izan ditzaten saiatzen naiz. Slow food niretzat naturarekiko errespetua da. Lanbide honetan zaila da egunero jaikitzea ez baduzu barru-barrutik bizi, eta mugimendu honekin sukaldean aritzea ezberdina da niretzat.
Eta jendeak nola erantzuten du jatetxean?
Dastatze menuan erabiltzen ditugun produktu guztiak ingurukoak dira, sasoikoak, ekoizleak ezagutzen ditugu, eta gure jatetxean, esate baterako, bezeroen %80k hori eskatzen du.
Profesionalki zer esan nahi du slow food mugimenduak gastronomian? Atzera itzultzea ez al da?
Niretzat produktua goxatzeko bidea ematen du. Inolaz ere ez da atzerapauso bat, aurrerapausoa baizik. Tomateak beti izango dira hobeak udan beste sasoietan baino, beraz, landu ditzagun sukaldean tomateak udan. Ez da ezer gertatzen urte guztian tomaterik ez jateagatik.
Baina jatetxe bat izanik, posible da hori?
Nik zorte handia dut, Nafarroan mota asko dauzkagulako, etxean bertan. Jendeak azoketara joan beharko luke ekoizle txikiak eta euren produktuak ezagutzeko. Azoka batean erosten duzun produktua primeran gorde daiteke etxean astebete.
Sukaldari gisa, nolako etorkizuna iragartzen duzu?
Ekoizle handiak beti egongo dira, eta egon behar dute, jende guztiak ez du ekoizle txikiengana iristeko aukera. Baina ekoizle txikiak ere aintzat hartzea izango da etorkizuna, lan handia egiten baitute. Produktuak goxatu egin behar dira.
'Slow food'-ak lortuko du zer edo zer aldatzea?
Jende askok ez daki oraindik zer den slow food mugimendua. Jendea ekoizleengana iristen laguntzen ari da. Gurea ez da dirua irabazteko mugimendua. Galtzear dauden motak berreskuratzen lagundu nahi dugu. Aldaera batzuk gero eta gutxiago lantzen dira etekin gutxiago ematen dutelako, baina kalitatez onak izanik, ekoizleek ez ditzaten utz laguntzen dugu.
Pertsonalki zer ematen dizu zuri mugimenduak?
Lan egiteko filosofia bat da. Gustukoa dut ekoizleengana gerturatzea, kalitatezko produktuak erostea; eta ekoizle txikiarengana gerturatuz eskura daukazu. Niretzat, aukera gehiago eskaintzen ditu.
Albisterik...
Irakurrienak
Bozkatuenak
Irakurrienak
© Berria.info - Euskal Editorea S.L.
Martin Ugalde Kultur Parkea, Andoain 20140 43.223785 -2.014929
Telefonoa: 943 304 030 / Faxa: 943 590 172
Laguntzaileak:
