Berria.info

Zu zen DarI aRI

Zuzendari jauna: oso bitxia egin zait Ibon Egañak Markak liburuaz idatzi duen iruzkina, eta ezer baino bitxiagoa bere zalantza etikoak aipatzen dituen pasartea. Honela dio Ibon Egañak --azpimarrak nireak dira--: «... bestalde, bigarren atalean bereak ez diren testuak bere liburuan jasotzeak (horrek sor ditzakeen zalantza etiko eta guzti) inpresioa ematen du egilearen ezkutaketetara jolastu nahi bat dagoela Markak. Gernika 1937 honetan». Adieraz daiteke afektazio gutxiagorekin, eta baita garbiago ere; baina, oker ez banago, lapur fama jarri nahi dit gizon honek.

Atzamar akusatzaileak behartuta, hitz gutxitan azalduko dut testu-antolaketaren arrazoia. Kontua da Guernica izeneko dokumentuaren faksimilea ateratzea erabaki zuela Pamiela argitaletxeak, eta Markak izeneko liburua harekin batera. Arazo bat zegoen, ordea: dokumentuko orrialde gehienak ingelesez zeuden; ingeles txar batean gainera, transkripzio kaskarrean. Azkenean, itzultzea erabaki genuen, eta, beste aukerak zailagoak eta garestiagoak zirenez, itzulpena liburuaren bigarren atalean argitaratzea. Ondoren, Pamielak aurrez ateratako lana berreskuratuz, G. L. Steer-en bospasei orrialde gehitu genizkion liburuari. Markak-en eta Guernica-n aipatutako hainbat pertsonaien gorabeherak berritzen zituztenez, irakurleek estimatuko zituztela iruditu zitzaigun.

Bide batez esanda, Pamielak eta nik neuk bezalatsu jokatu du argitalpena erdal irakurlegoari begira egin berri duen Ediciones de La Central-ek ere (De Gernika a Guernica. Marcas) . Dokumentuaren euskarazko orrialdeen itzulpena kokatu du Marcas-en hondarrean, eta, Guernica-ren faksimilea ez ezik, New Burlington galeriek 1938an egindako erakusketaren katalogoarena gehitu dio.

Auziari beste alde batetik helduta, bistakoa da ez dugula izan inor engainatzeko asmorik. Liburuan bertan azaltzen da hartutako erabakia, eta, liburuaz kanpora, hamaika elkarrizketetan adierazi dut nik; gainera, faksimilearekin batera joan dira milaka ale.

Bestalde, zeren bila abiatu behar nuen nik Ibon Egañak seinalatutako norabidean? Zein izan liteke berak salatutako krimenaren eragingarria? Nik uste liburuaren ibilbidea paretsua izango zatekeela gehigarririk gabe.

Lagun batek azaldu didanez, txarki hartzen omen ditut kritikak, ospe hori omen daukat eremu batzuetan. Litekeena, baina litekeena kontrakoa ere. Ibon Egañaren estiloan esatearren, nago santu bat naizela, edo izan nintekeela agian, non eta hemen, hemen edo han, edonola ere asto bat euli artean santu den, edo izan daitekeen, moduan. Nago hori ere egia dela, edo izan daitekeela. Inpresio hori daukat.

Bernardo Atxaga.