Berria.info

2010-01-21

Kutsatzaile nagusiak alde batera uzten zituen karbonoaren zerga baztertu, eta industriak ere tasa hori pagatu beharko duen eredua proposatu du Frantziako Gobernuak. Aldi baterako baizik ez da izango, CO2 isurketa eskubideak pagatzen hasten diren arte -orain doan dituzte-. 2013ko urtarrilean da hori gertatzekoa. Herritar arruntei dagokien arloan ez du aldaketa handirik proposatu Parisko gobernuak, eta uztailaren 1etik aurrera erregaia garestiago ordainduko dute, errenta zerga txikiagoa pagatzearen truke.

Nicolas Sarkozy Frantziako Errepublikako presidenteak kolpe handia jaso zuen abenduaren 29an, Kontseilu Konstituzionalak ezustean atzera bota baitzion proiektu izarretako bat: karbonoaren zerga. Auzitegi horrek ez zuen zalantzan jartzen legegaiaren printzipioa -kutsatzen duenak pagatu behar duela-, baina bai, ordea, industria salbuetsita izatea. Epaileen arabera, ez zen bidezko CO2 isurketen zati handi baten egileek ez pagatzea emisio horiek gutxitzeko zerga.

Hiru aste behar izan ditu Jean Louis Borloo Ekologia ministroak atzo Eliseo jauregian egindako ministroen kontseiluan proiektu berria aurkezteko. Aldaketa nagusia dakar proiektu berriak: karbono dioxidoa isurtzeko eskubideak behar dituzten enpresek ere pagatu beharko dute. 1.018 lantegi dira guztira, eta industriaren kutsaduraren %93 eragiten dute. Horietatik bakarra dago Ipar Euskal Herrian: Bokaleko Celsa-France altzairutegia, ADA-Acierie de l'Atlantique izandakoa. Hego Euskal Herrian 90 lantegi inguru daude isurketa kuotekin.

Altzairutegiak, porlan eta paper fabrikak, findegiak eta zentral termikoak daude kutsatzaile handienen artean. Europako Batasunaren CO2 isurketen %40 egiten dituzte kuota sistemaren azpian dauden fabrika horiek. Abenduaren 31era arte ez dute isurketen truke ezer pagatu behar. Lur eta aireko garraioak eragiten du kutsaduraren beste zati nagusia.

Negoziazioa

Nola eta zenbat pagatuko duten ez du zehaztu Borlook, datozen asteotan hasiko den eztabaidan findu nahi duelako proposamena. Asmoa da apirilerako edo maiatzerako bukatuta izatea legegaia, uztailaren 1ean indarrean jarri ahal izateko. Oposizioak ez du begi onez ikusten.

Frantziako Legebiltzarrean ez ezik, enpresaburuekin, sindikatuekin eta ingurumenaren aldeko taldeekin ere negoziatu nahi du Gobernuak. Helburua zerga eraginkorra egitea da, baina, aldi berean, Frantziako enpresei nazioartean lehiatzeko zama handiegirik ez ezartzea. Horregatik, Gobernuak agiri baten bidez azaldu du zenbait neurri hartuko dituztela «sektore sentiberen» lehiakortasunari kalte ez egiteko.

Hori egiteko, bi aukera aztertuko dituzte. Batetik, bonus-malus ereduko sistema bat ezartzea. Hartara, sektore bakoitzean isurketen batez bestekoa finkatuko lukete, eta handik gehien murrizten dituztenei zergak jaitsiko dizkiete, eta igo, berriz, gehiago kutsatzen dutenei. Beste aukera bat da gutxiago kutsatzeko inbertsioak egiten dituztenei zerga kenkariak ezartzea.

Ikustekoa da proposamen berriak Kontseilu Konstituzionalaren eta Europako Batzordearen galbaheak igaro ahal dituen. Izan ere, batek zein besteak ez lukete onartuko enpresa zehatz batzuei laguntzeko neurriak, gainontzekoak baztertzen dituztelakoan. 1997. urtean, Bruselak bertan behera utzi zuen Frantziak ehungintzako enpresei ezarri nahi zien lan kargen gutxitzea.

Luc Chatel Gobernuko bozeramaileak zehaztu duenez, karbono zergaren beste atal gehientsuenak bere hartan geratuko dira. Horrela, atmosferara isuritako CO2 tona bakoitzeko 17 euroko zerga ezarriko da uztailaren 1etik aurrera. Horrek esan nahi du erregaia garestitu egingo dela: lau zentimo eta erdi gasolio edo berogailuetarako fuel olio litroa, eta lau zentimo ezantza. Erregaien garestitzeak sektore batzuei ezarriko liekeen gainkostua apaltze aldera, zergan kenkari batzuk izango dituzte sektore batzuek: laborariek eta arrantzaleek zergaren laurdena pagatu beharko dute, eta %65, berriz, garraiolariek.

Aire garraioarekin zer gertatzen den ere erabaki beharko du Frantziako Gobernuak orain hasiko duen negoziazioak. Aurreko proiektuan salbuetsita zegoen.

Kalte-ordainak

Sarkozyk behin eta berriro esan du zerga ez dela diru gehiago biltzeko, erregai kontsumoa murrizteko baizik. Hori dela eta, beste zerga batzuk kenduko edo txikituko ditu, erregaiaren garestitzea konpentsatzeko. Horrela, errenta zerga jaitsi egingo da, familia edo herritar batek ustez kutsatzen duenaren arabera. Irailean Frantziako Gobernuak jarritako adibideen arabera, hirian bizitzeagatik garraio publikoa erabiltzeko aukera duen bi seme-alabako bikote batek 112 euro gutxiago ordainduko ditu urtean errenta zergan; nekazaritza eremu batean bizi bada, familia horrek berak 142 euroko kenkaria jasoko du, teorian, garraio publikorik ezin duelako erabili. Diru sarrera apalak izateagatik errenta zerga ordaintzetik libre daudenek, berriz, Frantziako Gobernuaren txeke berdea jasoko dute.

Isurketa eskubideak behar ez dituzten enpresek ere -txiki eta ertain guztiek eta handietako batzuek- izango dute kalte-ordaina. Izan ere, zerga profesionalaren atal bat, inbertsioei dagokiena, ezabatu egingo du Parisko gobernuak, eta enpresak sortzen duen balio erantsiaren gainekoa progresiboagoa izango da. Zerga profesionalaren aldaketak kezka handia sortu du lurralde administrazioan, handik finantzatzen baitira herriko etxeak eta tokian tokiko beste erakunde publiko batzuk.

Ibon Galarraga.