Berria.info

Ostirala, 2012ko maiatzak 25 - 14:11

HARIAN;2006-09-29;Euskal Herriko domeinuaren beharra azaleratu dute EH 2.0 jardunaldiek. Euskarazko komunitatea batu eta oinarri sendoa sortu behar dela ondorioztatu dute

Euskal Herriko domeinuaren beharra azaleratu dute EH 2.0 jardunaldiek

Euskarazko komunitatea batu eta oinarri sendoa sortu behar dela ondorioztatu dute

UNAI ZUBELDIA

Donostia

«.eus ez, .na edo .eh behar dugula planteatzea, eztabaida eraman behar ez den tokira eramatea da. Euskaldunok, betidanik, hizkuntzak, euskarak batu gaitu. Beraz, garbi dago hizkuntzak markatu behar duela euskal komunitatearen Interneteko domeinua». Internet, Euskal Herria, euskara, software librea, blogak, jarrera 2.0, globalizazioa... Euskarak eta euskal komunitateak sarean daukaten etorkizunaz hausnartu zuten atzo, Donostian, Euskal Herria 2.0 jardunaldien bigarren egunean. Josu Amezaga EHUko irakaslearen hausnarketa da jardunaldietako ondorioen lagin argia: euskal komunitateak domeinu propioa behar du; munduan euskaraz jarduten duen Interneteko euskarazko komunitatea batu egin behar da.

Batu bai, baina nola? «Diskrezioz». Katalanak eta Herrialde Katalanetako kulturak iaz lortu zuen .cat domeinua, eta, jada .cat domeinudun 18.000 web orrialde baino gehiago daude. Jarraitu beharreko bidea zein den erakutsi dute, beraz, eta euskal komunitatea bide horri heltzeko zer aukera dauden aztertzen hasi da. Horretarako zer hoberik Vicent Partal Vilaweb egunkari elektronikoko zuzendariaren eta .cat domeinuaren bultzatzaileetako baten hitzak entzutea baino. «Estatu bat zaretela esanez bidea egin nahi izatea paretaren kontra talka egitea da. Ez dauka zentzurik. Hizkuntza eta kultura batzeko tresnatzat ulertu behar da domeinua. Hortik hasi behar da lanean, baina diskrezioz».

Diskrezioa, sekretismoa, eztabaida... Hitz potoloak dira, eta batek baino gehiagok plazaratu zituen atzo bere beldurrak eta zalantzak. Gorka Julio Teketen irratsaioaren sortzaileak, esaterako: «Dena aldatzeko eredu bat behar dugu, guk sortutakoa; gure esparrua Internet da. Baina nor izango da lehena gure aukera oztopatzen? Aurrera egiteko gai izango al gara?». Beldurrak, zalantzak eta ezkortasuna. Josu Landa Susa argitaletxeko ordezkariarena, nabarmenena. «Zer eskaini diezaioke euskal ziberespazioak ziberespazio globalari? Ezer gutxi. .eus domeinua izan daiteke nolabaiteko marka, baina ezer gutxi gehiago aporta dezakegu. Hala ere, gurea ekosistema txikia denez, ez dugu kantitateaz hizketan hasi behar. Kalitatea behar dugu».



TALDE NORTASUNERAKO, IKURRAK BEHAR. Amezagaren hausnarketa oinarri hartuta, eta beldur, zalantza eta, kasuren batean, ezkortasun artean, ondorio argi batzuk ere atera zituzten atzo: herri baten talde nortasuna indartzeko oinarri objektiboez gain ikurrak behar dira. Ikur horietako bat sortzeko balia daiteke hizkuntza. «Sor dezagun .eus domeinua». Nola? Herrialde Katalanetan egindako bideari begira, oinarria unibertsitateetan sortu behar dela nahiko argi dago. «EHUko ordezkariak badaude hemen, unibertsitate pribatuetakoak ere bai, eta Baionan eta Iruñean ere badauzkagu kontaktuak. Oinarria sortzeko lehenengo pausoa hor dago». Proposamena egitearekin batera iritsi zen erantzuna. «EHUk ez dauka oso harreman ona ez euskararekin eta ezta Internetekin ere».

Nola galdera airean geratu zen, baina euskal komunitateak lehen pausoa eman du. Aurrera egiteko Partalek gomendio batzuk eman zituen. «Itxaropen handirik ez sortu eta diskrezioarekin lan egin. Ondo pentsatu behar duzue helburua zein den, ondoren eztabaida sortu eta denek lan egin. Eta hori bai, bide politikoa ez hartu, hortik ez baitago zereginik».



 


Icann

Erakundea eta domeinuak



Zer da ICANN? Izenak eta Zenbakiak Banatzeko Nazioarteko Korporazioa da. Bera arduratzen da Interneteko domeinuak banatzeaz eta DNS Domeinuen izenen sistemaren kudeaketaz. DNSek Interneteko erabiltzaileei nabigatzen laguntzen diete: atari bakoitzak IP izeneko zenbakien konbinazio konplexu bat dauka, baina zenbaki hori gogoan edukitzea zaila denez, hitzez osatutako helbide bat idazten da, nabigatzaileei lana errazteko asmoz. ICANNek DNSak kudeatu, IP helbideei lekua egin eta domeinuak banatzen ditu.

Zein helburu ditu? ICANN beraren esanetan, lau helburu nagusi ditu: Interneten operazio gaitasunaren egonkortasuna mantentzea, lehia indartzea, Interneten munduko komunitateen ordezkaritza zabala bultzatzea eta araudi egokiak garatzea, adostasunean oinarrituz.

Zenbat domeinu mota daude? TLD (Top Level Domain) edo lehen mailako domeinuak bi motatakoak dira: cc-TLD [country-code edo estatu-kodeak] eta g-TLD [generic edo orokorrak]. cc-TLDek webguneak jatorrizko lurraldearekin lotzen dituzte eta bi hizkiz osatuak daude: .es Espainian, .fr Frantzian, .it Italian... g-TLDak hiru motatakoak dira eta hiru hizki edo gehiago dauzkate: batetik, jatorrizkoak daude, Interneten jaiotzarekin etorri zirenak [.com, .net, .org, .edu, .gov, .mil eta .int]; bestetik, TLD ez babestuak edo esponsorizatu gabeak (sTDL) daude domeinua kudeatzeko komunitaterik behar ez dutenak [.biz, .info, .name eta .pro]; eta azkenik, TLD babestuak edo esponsorizatuak (uTLD), komunitate bati lotutakoak [.aero, .coop, .museum eta .cat].

Zein baldintza bete behar dira? Domeinu bat eskuratzeko hautagaitza aurkeztean, domeinuaren helburuei, sostengu ekonomikoari eta antolaketa teknikoari buruzko txosten landuak aurkeztu behar dira. Hizkuntz komunitatean gutxienez milioi bat hiztun izatea eta gestiorako 45 mila dolar edukitzea eskatzen du ICANNek. Domeinua sostengatuko duen erakunde bat ere egon behar du. Herrialde horretan hizkuntzari lotutako beste domeinurik, ordea, ezin da egon.

Zein leku du.cat-ek? TLD babestu edo esponsorizatuen artean dago. Iazko irailean lortu zuen onespen ofiziala eta katalan hizkuntzarekin eta kulturarekin lotura duen edukientzat da. 18.000 eskaeratik gora egin dira .cat-en erregistratzeko.

Non sartuko litzateke .eus? Babestutako TLDen multzoan.







«Itxaropen handirik ez sortu eta diskrezio handiz lan egin; ondo pentsatu helburua zein den»

VICENT PARTAL

.cat domeinuaren bultzatzaileetako bat

 




«Zer eskaini diezaioke euskal ziberespazioak ziberespazio globalari? Ezer gutxi»

josu landa

susa argitaletxeko ordezkaria





«Garbi dago hizkuntzak markatu behar duela euskal komunitatearen Interneteko domeinua»

JOSU AMEZAGA

EHU-KO IRAKASLEA

 


© Berria.info - Euskal Editorea S.L.

Martin Ugalde Kultur Parkea, Andoain 20140 43.223785 -2.014929

Telefonoa: 943 304 030 / Faxa: 943 590 172

- www.berria.info

Lege Informazioa

MIDAS Kontseilua Bai Euskarari

Laguntzaileak:

Eusko Jaurlaritza

Gipuzkoako Foru Aldundia